Çevrimiçi dolandırıcılık son birkaç yılda arttığından ve dolandırıcılar daha akıllı hale geldiğinden, güvende kalmayı ve kendinizi korumayı unutmayın. Aşağıdaki makalede size en yaygın dolandırıcılık türlerini ve dolandırıcılık kurbanı olduğunuzu düşünüyorsanız ne yapmanız gerektiğini gösteriyoruz.
Sahte İş Teklifleri
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Birinin size SMS veya WhatsApp, Telegram gibi yaygın şifreli mesajlaşma platformları üzerinden ulaşıp kolay bir iş teklif etmesi.
- Size evden çalışarak ve zahmetsizce yüksek kazanç vaat edilmesi
- İşe alım süreci hızlıdır ve standart bir süreçle hiç benzerlik göstermez (nitelikleriniz, deneyiminiz ve referanslarınız hakkında mülakat veya görüşme yoktur, sözleşme yoktur veya içinde neredeyse hiç yükümlülük ve bilgi olmayan bir sözleşme vardır).
- İş için yeni bir çevrimiçi banka uygulaması indirmeniz veya bir kripto para cüzdanı indirip kullanmanız istenebilir.
- İş, para transferi yapmayı, yorum yaparak ve “beğenerek” çevrimiçi videolara katılmayı, alışveriş yapmayı veya başkası adına paket teslim almayı içerir. Değeri ve sıklığı artan premium ürünler veya görevler için para yatırmanız beklenebilir.
- Atanan görevleri tamamlamak için kendi paranızla veya kripto paranızla bir hesabı doldurmanız istenir.
- Başlangıçta bir işi veya görevi tamamladığınızda size küçük bir ödeme yapılarak kandırılabilirsiniz. Ancak çok geçmeden bakiyenizin eksiye düştüğü söylenir ve komisyonu alabilmeniz için öncelikle kendi cebinizden daha fazla para yatırmanız istenir.
Yatırım Dolandırıcılıkları
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Sizinle popüler sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları veya arkadaşlık platformları üzerinden iletişime geçilerek 'risksiz ve garantili' bir para kazanma yöntemi sunulur. Hatta bu tür teklifleri, en popüler sosyal medya platformlarındaki reklamlarda kendiniz de görebilirsiniz.
- Dolandırıcılar, planlarını meşru göstermek için profesyonel görünümlü web siteleri, sahte haberler, çevrimiçi reklamlar ve sosyal medya paylaşımları kullanabilir.
- Dolandırıcılar, bazı ünlülerin veya varlıklı yatırımcıların bu yatırımı desteklediği veya kullandığı yönünde asılsız iddialarda bulunabilirler.
- Kripto para, Forex veya diğer piyasalar hakkında bilgili görünen sözde bir finansal danışman, yatırım uzmanı veya broker'dan arama ya da mesaj alabilirsiniz.
- Her zaman yüksek ve hızlı getiri garantisi verilir, risk olmadığı söylenir.
- Dolandırıcılar son derece ikna edici ve etkileyici konuşabilir, hızlı hareket etmeniz için size baskı yapabilirler.
- Kripto para kullanarak yatırım yapmanız veya tanımadığınız platformlar üzerinden para göndermeniz istenir (yeni bir çevrimiçi banka uygulaması indirmeniz veya kripto para platformunda cüzdan oluşturmanız istenebilir).
- Dolandırıcıların ekranınızı görmesini veya hatta ekranınız üzerinde aktif kontrol sağlamasını mümkün kılan bir ekran paylaşım programı yüklemeniz istenebilir.
- Bir kontrol panelinde sahte kazançlar görebilirsiniz, ancak paranızı çekmek istediğinizde sizden işlem ücreti veya vergi ödemeniz ya da tekrar para yatırmanız istenir.
- Başlangıçta, dolandırıcılar sizi daha fazla yatırım yapmaya ikna etmek ve teklifin geçerli ve kârlı olduğunu göstermek için küçük bir kâr getirisi verebilir.
Sahte Mağazalar, Özel Teklifler ve İndirimler
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Lüks eşyaları, elektronik aletleri veya popüler ürünleri alışılmadık derecede düşük fiyatlara satan bir mağaza veya özel teklifle karşılaşırsınız. Fiyatlar gerçek olamayacak kadar iyidir.
- Web sitesi profesyonel görünür ancak destek ekibi iletişim bilgileri, Şartlar ve Koşullar ve/veya Gizlilik Politikası gibi standart unsurları barındırmaz. Ya da bu belgeler mevcuttur ancak çok kısadır ve yeterli bilgi sunmaz.
- Sahte web sitesi, gerçek şirketlerin logolarını, görsellerini veya markalarını kopyalayarak meşru görünmeye çalışabilir. Ancak dikkatlice bakarsanız farklar ve tutarsızlıklar görebilirsiniz.
- Satın alma işlemini tamamlarken tanınmayan bir alıcıya banka transferi, kripto para veya iadesi mümkün olmayan diğer yöntemlerle ödeme yapmanız istenir. Alıcının adı, web sitesinin veya ödeme sayfasının adından farklıdır.
- Satın alınan ürün asla gelmez — ya da tamamen farklı veya düşük kaliteli bir şey alırsınız.
- Paranızı aldıklarında web sitesi aniden kapanabilir veya çalışmayı durdurabilir.
Phishing (Kimlik Avı) Dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Bankanızdan, teslimat servisinden veya bilinen bir şirketten geliyormuş gibi görünen bir e-posta veya mesaj alırsınız. Mesajda bir bağlantıya tıklamanız, bir eki açmanız veya hesabınızı ya da ödeme bilgilerinizi acilen “doğrulamanız” istenir.
- Gönderenin e-posta adresi veya telefon numarası şüpheli görünür veya gerçek şirket adresinden hafifçe farklıdır. Gerçek bir şirkette olmayan ek harfler, sayılar olabilir.
- Sizden kişisel bilgilerinizi, giriş bilgilerinizi veya kart numaranızın tamamını paylaşmanız istenir.
- Aldığınız mesaj, sizi ödeme yapmaya zorlamak için hesabınızın askıya alınacağı veya kargonuzun teslim edilemediği gibi tehditler içerir.
- Kendini teknik destek, banka, resmi bir kurum, vergi dairesi ve hatta bir yatırım platformu olarak tanıtan kişiler sizinle iletişime geçer.
- “Yardım” veya “rehberlik” sağlamak için AnyDesk, TeamViewer veya benzeri uzaktan erişim yazılımı yüklemeniz istenir. Bunu yaparak dolandırıcılara ekranınızı (PC veya telefon) görme ve kullanma yetkisi vermiş olursunuz.
Romantik Dolandırıcılık
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Sosyal medya, bir tanışma uygulaması veya WhatsApp ya da Telegram gibi mesajlaşma platformları üzerinden biri size ulaşır.
- Çok karizmatiktirler ve size çok hızlı bir şekilde sevgi ifade ederler.
- Video araması veya telefon görüşmesi yapmazlar, hep sosyal medya, uygulamalar veya kısa mesaj yoluyla iletişim kurarlar.
- Bir noktada biletler, tıbbi faturalar, geçici bir borç veya zengin olduklarını iddia ettikleri bir “yatırım fırsatı” için para isterler. Her zaman geri ödeyeceklerine söz verirler. Para gönderdiğinizde, standart ödeme kanallarını kullanmamanız, bunun yerine kripto para, hediye kartları veya farklı alıcılara transfer yapmanız istenir. Paranın geri alınmasına izin vermeyen kanallar üzerinden para göndermenizi isterler.
Kredi Dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Kötü kredi notunuz veya finansal geçmişiniz olmasa bile hızlı, formalitesiz bir kredi teklif edilir. Kontroller, mülakatlar, başvurular veya kredi sözleşmesi bile yoktur.
- Sahte kredi verenler sosyal medya, e-posta veya Telegram ya da WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamalarını kullanır.
- Gerçek krediyi almadan önce “sigorta,” “işlem” veya “garanti” için peşin ücret ödemeniz istenir.
Yapay Zeka Ses Klonlama Dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Sevdiğiniz biri veya bir arkadaşınızdan aniden gelen bir sesli mesaj veya arama alırsınız; zor durumda olduğunu iddia eder ve para ister.
- Ses tanıdık gelir ama istek garip, duygusal veya aceleci görünür.
- Çoğunlukla kripto para, banka transferi veya ön ödemeli hediye kartları yoluyla hemen para göndermeniz için baskı yapılır.
- Arayan numara gerçek bir kişiyle eşleşecek şekilde sahte olabilir.
Bir dolandırıcılık girişimi nasıl fark edilir?
Çevrimiçi finansmanızı güvende tutmak için bu kuralları unutmayın:
- Gerçek kredi verenler asla önceden para istemez.
- Gerçek hayatta tanımadığınız birine asla para göndermeyin.
- Tanımadığınız, güvenmediğiniz ve doğrulamadığınız hiç kimseye cihazınıza erişim izni vermeyi kabul etmeyin. Gerçek şirketler veya finansal kurumlar asla hassas bilgilerinizi paylaşmanızı veya cihazınıza erişmenizi istemez.
- Satıcıyı her zaman internetten araştırın, çevrimiçi yorumları okuyun ve gerçek olamayacak kadar iyi görünen fırsatlardan uzak durun. Daha önce başka insanlar bu yolla dolandırıldığı için sahte web siteleri veya teklifler hakkında genellikle internette kötü yorumlar bulunur.
- Kazançlarınıza erişmek veya blokesini kaldırmak için asla daha fazla para göndermeyin — yatırımlar bu şekilde işlemez!
- Bilinmeyen programları asla yüklemeyin veya bilgisayar/telefon ekranınızı paylaşmayın. Hassas giriş bilgilerinizi kesinlikle kimseyle paylaşmayın!
- Sırf biri size söyledi diye asla işlem yapmayın. Durumu teyit etmek ve birine gerçekten para göndermek isteyip istemediğinizden emin olmak en doğal hakkınızdır.
- Mali hesap özetlerinizi ve işlem geçmişinizi düzenli olarak gözden geçirin. Yetkisiz veya şüpheli herhangi bir etkinlik için dikkatli olun ve bunu derhal ZEN.COM’a bildirin.
- Cihazınızın işletim sistemi ve tüm finansal uygulamaların en son güvenlik güncellemeleriyle güncel olduğundan emin olun.
- Birisi arama veya sesli mesaj yoluyla sizden para istiyorsa, sevdiğiniz biri veya arkadaşınız olsa bile telefonu kapatın ve güvenilir bir numaradan geri arayın. Sadece onların bileceği kişisel bir soru sorun.
- Tanıdık bir ses duyduğunuzda isteğin güvenli olduğunu varsaymayın. Her zaman doğrulayın.
Dolandırıcılığa kurban gittiğinizi düşünüyorsanız ne yapmalısınız?
- Potansiyel dolandırıcılarla iletişimi hemen kesin.
- Hemen kimlik bilgilerinizi değiştirin ve bunları kimseyle paylaşmayın.
- İstenmeyen işlemleri önlemek için ödeme kartınızı bloke edin.
- Tüm ekran paylaşım programlarını cihazlarınızdan kaldırın.
- Bize hello@zen.com adresinden veya uygulama içi sohbetten ulaşın.
- Dolandırıcılığı yerel yetkililere bildirin.
- Mümkünse, dolandırıcılarla yaptığınız iletişimin ekran görüntüsünü alın veya kaydedin – bu, bizim ve yetkililerin olayı araştırmasına yardımcı olabilir.
Daha fazla bilgi için aşağıdaki web sitelerini ziyaret edin:
- ZEN ile Güvende Kalın - Kampanya web sitesi
- Avrupa Bankacılık Federasyonu - çok dilli
- Finansal Davranış Otoritesi (Birleşik Krallık)
- Finansal Denetim Komisyonu (Polonya Cumhuriyeti)