Son birkaç yılda çevrim içi dolandırıcılık arttığı ve dolandırıcılar daha da zekileştiği için güvende kalmayı ve kendinizi korumayı unutmayın. Aşağıdaki makalede en yaygın dolandırıcılık türlerini ve dolandırıcılığın mağduru olduğunuzu düşünüyorsanız ne yapmanız gerektiğini açıklıyoruz.
Sahte iş teklifleri
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Birisi kısa mesaj veya WhatsApp ya da Telegram gibi yaygın şifreli mesajlaşma platformları üzerinden sizinle iletişime geçer ve kolay bir iş teklif eder.
- Evden, çok az çaba harcayarak çalışırken yüksek gelir elde edeceğiniz vaat edilir.
- İşe alım süreci hızlıdır ve standart bir sürece hiç benzemez (mülakat yapılmaz veya nitelikleriniz, deneyiminiz ve referanslarınız hakkında görüşülmez; sözleşme yoktur ya da sözleşmede çok az yükümlülük ve bilgi bulunur).
- İş için yeni bir çevrim içi bankacılık uygulaması indirmeniz veya bir kripto para cüzdanı indirip kullanmanız istenebilir.
- İş; para transfer etmeyi, çevrim içi videolara yorum yaparak ve “beğenerek” katılmayı, satın alma yapmayı veya başka biri adına paket teslim almayı içerir. Değeri ve sıklığı giderek artan premium ürünler ya da görevler için para yatırmanız beklenebilir.
- Size verilen görevleri tamamlamak için kendi paranızla veya kripto paranızla bir hesaba para yatırmanız istenir.
- Başlangıçta bir işi veya görevi tamamladığınız için çok küçük bir ödeme alarak kandırılabilirsiniz. Ancak kısa süre sonra bakiyenin negatif olduğu söylenir ve komisyonu alabilmek için önce kendi paranızdan daha fazlasını ödemeniz gerektiği belirtilir.
Yatırım dolandırıcılıkları
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Popüler sosyal medya platformları, mesajlaşma uygulamaları veya arkadaşlık platformları üzerinden “risksiz ve garantili” bir para kazanma yöntemi hakkında sizinle iletişime geçilir. Hatta bu tür bir teklifi, en popüler sosyal medya platformlarında yayınlanan reklamlarda kendiniz de görebilirsiniz.
- Dolandırıcılar, planı meşru göstermek için profesyonel görünümlü web siteleri, sahte haberler, çevrim içi reklamlar ve sosyal medya gönderileri kullanabilir.
- Dolandırıcılar, belirli ünlülerin veya varlıklı yatırımcıların bu yatırımı desteklediğini ya da kullandığını yanlış bir şekilde iddia edebilir.
- Kripto para, Forex veya diğer piyasalar hakkında bilgili görünen sözde bir finans danışmanından, yatırım uzmanından veya brokerdan çağrı ya da mesaj alabilirsiniz.
- Her zaman risksiz, yüksek ve hızlı kazanç garanti edilir.
- Dolandırıcılar son derece akıcı konuşur, karizmatiktir ve hızlı hareket etmeniz için üzerinizde baskı kurabilir.
- Kripto para kullanarak yatırım yapmanız veya tanımadığınız platformlar üzerinden para göndermeniz istenir (yeni bir çevrim içi bankacılık uygulaması indirmeniz ya da kripto para platformunda bir cüzdan oluşturmanız istenebilir).
- Dolandırıcıların ekranınızı görmesine veya hatta ekranınızın kontrolünü aktif olarak ele geçirmesine olanak sağlayacak bir ekran paylaşımı programı yüklemeniz istenebilir.
- Bir kontrol panelinde sahte kazançlar görebilirsiniz, ancak para çekmeye çalıştığınızda sizden ücret veya vergi ödemeniz ya da başka bir para yatırmanız istenir.
- Başlangıçta dolandırıcılar, daha fazla yatırım yapmanız ve teklifin geçerli ve kârlı olduğuna inanmanız için size küçük bir kazanç sağlayabilir.
Sahte mağazalar, özel teklifler ve indirimler
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Lüks ürünleri, elektronik eşyaları veya popüler ürünleri alışılmadık derecede düşük fiyatlarla satan bir mağaza ya da özel teklif bulursunuz. Fiyat gerçek olamayacak kadar iyidir.
- Web sitesi profesyonel görünür ancak iletişim bilgileri veya destek gibi standart unsurlar bulunmaz; Şartlar ve Koşullar ve/veya Gizlilik Politikası yoktur ya da her ikisi de mevcut olmasına rağmen çok kısadır ve fazla bilgi sunmaz.
- Sahte web siteleri meşru görünmek için gerçek şirketlerin logolarını, görsellerini veya markalarını kopyalayabilir. Ancak daha dikkatli baktığınızda farklılıklar ve tutarsızlıklar görebilirsiniz.
- Satın alma işlemini tamamlarken bilinmeyen bir alıcıya banka havalesiyle, kripto para ile veya geri ödemesi mümkün olmayan başka yöntemlerle ödeme yapmanız gerekir. Alıcının adı, web sitesinin veya ödeme ağ geçidinin adından farklıdır.
- Satın aldığınız ürün hiç gelmez ya da tamamen farklı veya düşük kaliteli bir ürün alırsınız.
- Site, paranızı aldıktan sonra çalışmayı durdurabilir.
Kimlik avı dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Bankanızdan, teslimat hizmetinden veya tanınmış bir şirketten geliyormuş gibi görünen bir e-posta ya da mesaj alırsınız. Mesaj sizden bir bağlantıya tıklamanızı, ek açmanızı veya hesap ya da ödeme bilgilerinizi acilen “doğrulamanızı” ister.
- Gönderenin e-posta adresi veya telefon numarası şüpheli görünür ya da gerçek şirketin adresinden biraz farklıdır. Gönderenin e-posta adresinde gerçek bir şirketin kullanmayacağı ek harf veya rakamlar olup olmadığını kontrol edin.
- Kişisel bilgilerinizi, kimlik bilgilerinizi veya kart numaranızın tamamını vermeniz istenir.
- Aldığınız mesaj, ödeme yapmanız için sizi baskı altına almak amacıyla hesabın askıya alınması veya paketin teslim edilememesi gibi tehditler kullanır.
- Teknik destek, bankanız, bir devlet kurumu, vergi dairesi veya hatta bir yatırım platformu gibi davranan biri sizinle iletişime geçer.
- Size “yardımcı” olmak veya süreç boyunca size “rehberlik” etmek için uzaktan erişim yazılımı (AnyDesk, TeamViewer veya benzeri) yüklemeniz istenir. Bunu yaparak dolandırıcılara ekranınızı (bilgisayar veya telefon) görme ve kullanma yetkisi vermiş olursunuz.
Romantik ilişki dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Birisi sosyal medya, arkadaşlık uygulaması veya WhatsApp ya da Telegram gibi mesajlaşma platformları üzerinden sizinle iletişime geçer.
- Çok karizmatiktir ve size çok kısa sürede aşkını ifade eder.
- Görüntülü veya telefonla görüşmez; sizinle her zaman sosyal medya, uygulamalar ve kısa mesajlar aracılığıyla iletişim kurar.
- Bir süre sonra para istemeye başlar: bilet, tıbbi faturalar, geçici bir borç veya sözde kendisini zengin etmiş bir “yatırım fırsatı” için. Size her zaman geri ödeme sözü verir. Para gönderdiğinizde standart ödeme kanallarını kullanmamanız, bunun yerine kripto para, hediye kartı veya farklı alıcılara transfer kullanmanız söylenir. Para göndermenizi, gönderilen paranın geri alınmasına izin vermeyen kanallar üzerinden yapmanızı isterler.
Kredi dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Kredi değerliliğiniz düşük veya finansal geçmişiniz olmasa bile hızlı ve formalitesiz bir kredi teklif edilir. Kontrol, mülakat, başvuru ve hatta kredi sözleşmesi yoktur.
- Sahte kredi veren kişi sosyal medya, e-posta veya Telegram ya da WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamalarını kullanır.
- Gerçek krediyi almadan önce “sigorta”, “işlem” veya “garanti” için peşin ücret ödemeniz gerekir.
Yapay zekâ ile ses klonlama dolandırıcılığı
Dikkat etmeniz gerekenler:
- Yakınınızdan veya arkadaşınızdan, başının dertte olduğunu ve para istediğini belirten ani bir sesli mesaj veya çağrı alırsınız.
- Ses tanıdık gelir ancak istek tuhaf, duygusal veya aceleci görünür.
- Genellikle kripto para, banka havalesi veya ön ödemeli hediye kartları yoluyla hemen para göndermeniz için üzerinizde baskı kurulur.
- Arayanın numarası gerçek bir kişiyle eşleşecek şekilde sahte gösterilebilir.
Dolandırıcılık girişimi nasıl anlaşılır?
Çevrim içi finanslarınızı güvende tutmak için şu kuralları unutmayın:
- Meşru kredi verenler asla peşin ödeme talep etmez.
- Gerçek hayatta tanışmadığınız birine asla para göndermeyin.
- Tanımadığınız, güvenmediğiniz ve doğrulamadığınız hiç kimseye cihazınıza erişim izni vermeyi asla kabul etmeyin. Gerçek şirketler veya finans kuruluşları sizden hassas bilgilerinizi paylaşmanızı ya da cihazınıza erişim vermenizi asla istemez.
- Satıcı hakkında araştırma yapmak için her zaman interneti kullanın, çevrim içi yorumları okuyun ve gerçek olamayacak kadar iyi görünen tekliflerden kaçının. Sahte web sitelerinin veya sahte tekliflerin çoğu hakkında internette kötü yorumlar bulunur; çünkü insanlar daha önce bu teklifler nedeniyle dolandırılmıştır.
- Kazançlarınızın kilidini açmak ve bunlara erişmek için asla daha fazla para göndermeyin — yatırımlar böyle işlemez!
- Bilinmeyen programları asla yüklemeyin veya bilgisayarınızın/telefonunuzun ekranını paylaşmayın. Hassas giriş bilgilerinizi hiç kimseyle paylaşmayın!
- Birisi size söyledi diye asla harekete geçmeyin. Birine para göndermek isteyip istemediğinizi iki kez kontrol etmek ve bundan emin olmak hakkınızdır.
- Finansal ekstrelerinizi ve işlem geçmişinizi düzenli olarak inceleyin. Yetkisiz veya şüpheli işlemleri kontrol edin ve bunları derhal ZEN.COM'a bildirin.
- Cihazınızın işletim sisteminin ve tüm finans uygulamalarının en güncel güvenlik güncellemeleriyle güncel olduğundan emin olun.
- Birisi, yakınınız veya arkadaşınız olsa bile, bir çağrı veya sesli mesaj üzerinden para istiyorsa telefonu kapatın ve kişiyi güvenilir bir numaradan geri arayın. Yalnızca onun bilebileceği kişisel bir soru sorun.
- Duyduğunuz tanıdık bir sesin güvenli bir istek olduğunu varsaymayın. Her zaman doğrulayın.
Dolandırıcılığın mağduru olmuş olabileceğinizi düşünüyorsanız ne yapmalısınız?
- Potansiyel dolandırıcılarla iletişimi derhal kesin.
- Kimlik bilgilerinizi hemen değiştirin ve bunları hiç kimseyle paylaşmayın.
- İstenmeyen başka işlemlerin yapılmasını önlemek için ödeme kartınızı bloke edin.
- Tüm ekran paylaşımı programlarını cihazlarınızdan kaldırın.
- hello@zen.com adresinden veya uygulama içi sohbet üzerinden bizimle iletişime geçin.
- Dolandırıcılığı yerel yetkililere bildirin.
- Mümkünse dolandırıcılarla yaptığınız iletişimin ekran görüntüsünü alın veya bu iletişimi kaydedin; bu, olayı araştırmamızda bize ve yetkililere yardımcı olabilir.
Daha fazla bilgi için aşağıdaki web sitelerini ziyaret edin:
- ZEN ile Güvende Kalın - Kampanya web sitesi
- Avrupa Bankacılık Federasyonu - çok dilli
- Financial Conduct Authority (Birleşik Krallık)
- Financial Supervisory Commission (Polonya Cumhuriyeti)